Khởi động “Dự án Con đường Sơn mài Việt – Nhật”
Hanoi Grapevine chính thức công bố khởi động Dự án Con đường Sơn mài Việt – Nhật (Vietnam-Japan Lacquer Road Project), hợp tác cùng TAKI Corporation (Tokyo, Nhật Bản), nhằm xây dựng một nền tảng hợp tác dài hạn giữa nghệ thuật sơn mài Việt Nam và Wajima-nuri – một trong những truyền thống sơn mài lâu đời và tiêu biểu của Nhật Bản.
Thay vì chỉ giới thiệu song song hai di sản thủ công, dự án hướng tới tạo ra một không gian đối thoại, nơi nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà nghiên cứu và cộng đồng của hai quốc gia cùng chia sẻ tri thức, thực hành và những cách tiếp cận mới đối với chất liệu sơn mài trong bối cảnh đương đại. Thông qua các chương trình nghiên cứu, lưu trú sáng tác, triển lãm và hoạt động giáo dục, dự án mong muốn góp phần gìn giữ các tri thức truyền thống đồng thời mở ra những khả năng sáng tạo mới cho thế hệ kế tiếp.
Bối cảnh dự án
Việt Nam và Nhật Bản đều sở hữu những truyền thống sơn mài đặc sắc, được hình thành qua nhiều thế kỷ với những hệ thống vật liệu, kỹ thuật và ngôn ngữ thẩm mỹ riêng biệt. Đồng thời, trước những biến đổi của xã hội hiện đại, cả hai cũng đang đối mặt với nhiều thách thức chung, như sự đứt gãy trong quá trình truyền nghề, sự thay đổi của thị trường tiêu dùng và nhu cầu tìm kiếm những hình thức biểu đạt mới.
Xuất phát từ những điểm giao thoa đó, Dự án Con đường Sơn mài Việt – Nhật được hình thành như một nền tảng hợp tác lâu dài nhằm thúc đẩy trao đổi chuyên môn, nghiên cứu và sáng tạo giữa hai cộng đồng sơn mài, đồng thời lan tỏa những giá trị văn hóa của nghề thủ công truyền thống tới công chúng rộng rãi. Ông Uchiyama Ken – Giám đốc điều hành (Executive Officer), phụ trách IDEAL Company, Công ty Cổ phần TAKI Corporation cho biết: “Hợp tác này là khuôn khổ giao lưu văn hóa chính thức đầu tiên của chúng tôi với một đối tác nước ngoài. Chúng tôi mong muốn vận dụng năng lực hoạch định và góc nhìn thiết kế được tích lũy trong lĩnh vực quảng cáo – truyền thông vào việc kiến tạo tương lai của thủ công truyền thống và giá trị xã hội. Hy vọng rằng cuộc đối thoại giữa hai nền văn hóa sơn mài Việt Nam và Nhật Bản sẽ trở thành ‘con đường’ kết nối kỹ nghệ và mỹ cảm tới thế hệ mai sau.”
Các hoạt động trong dự án
– Giao lưu nghệ nhân – nghệ sĩ: thăm và làm việc lẫn nhau giữa nghệ nhân sơn mài Wajima và nghệ sĩ sơn mài Việt Nam, chương trình lưu trú sáng tác tại xưởng (studio residency), workshop kỹ thuật, các buổi đối thoại
– Sáng tác chung – triển lãm: sáng tác tác phẩm chung sử dụng chất liệu và kỹ thuật của hai vùng, triển lãm lưu động tại Hà Nội và Nhật Bản, các buổi trò chuyện và chương trình công chúng liên quan
– Hợp tác học thuật – nghiên cứu: nghiên cứu chung về truyền thừa tri thức truyền thống, công bố tại Hội Khoa học Thiết kế Nhật Bản (Japanese Society for the Science of Design) v.v., đồng tác giả các công trình khoa học
– Giáo dục – đào tạo nhân lực: chương trình dành cho sinh viên phối hợp với các trường đại học và cơ sở giáo dục, cố vấn (mentoring) cho nghệ sĩ và nghệ nhân trẻ
– Lưu trữ – xuất bản: ghi chép quá trình sáng tác và đối thoại, tư liệu ảnh và video, phát triển sách và kho lưu trữ số
– Lan tỏa giá trị xã hội: truyền thông về ý nghĩa đương đại của thủ công truyền thống, kết nối với công cuộc phục hồi sau thiên tai và văn hóa địa phương (thành phố Wajima v.v.), tạo cơ hội đối thoại giữa người dân hai nước
Kế hoạch triển khai
Từ mùa thu năm 2026, hai bên dự kiến triển khai các chương trình sau đây (thời gian và nội dung cụ thể có thể thay đổi).
Hợp phần 1: Chương trình nghiên cứu sơn mài của các nghệ sĩ Việt Nam tại Wajima (tháng 9/2026)
Chương trình sẽ mời 3 nhà nghệ sĩ/nhà thiết kế có nghiên cứu về sơn mài của Việt Nam đến thành phố Wajima, tỉnh Ishikawa để giao lưu với các xưởng và nghệ nhân sơn mài Wajima, tham gia workshop kỹ thuật và các buổi đối thoại.
Nghệ sĩ tham gia:
– Trương Hoàng Hải (nghệ sĩ – nhà nghiên cứu sơn mài)
– Đinh Công Đạt (nghệ sĩ điêu khắc – sơn mài)
– Trần Thảo Miên (nghệ sĩ thị giác – Founder Collective Sonson)
Hợp phần 2: Tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo 2026 tại Hà Nội (tháng 11/2026)
Tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo 2026, dự án dự kiến công bố thành quả sáng tác chung và thực hiện các chương trình dành cho công chúng. Triển lãm sẽ giới thiệu về các tác phẩm/sản phẩm mới từ các nghệ sĩ/nhà thiết kế tham gia chương trình nghiên cứu cũng như giới thiệu sản phẩm sơn mài từ Wajima. Triển lãm sẽ nằm trong dự án “Đình trong phố”, giám tuyển bởi nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn.
Về Hanoi Grapevine
Hanoi Grapevine là nền tảng nghệ thuật độc lập hoạt động từ năm 2007, tiên phong trong lĩnh vực nâng cao năng lực và phát triển hệ sinh thái hỗ trợ văn hoá nghệ thuật tại Việt Nam. Bên cạnh vai trò kết nối nghệ sĩ, không gian nghệ thuật và công chúng, Hanoi Grapevine còn thúc đẩy các chương trình hợp tác quốc tế, nghiên cứu và lưu trú sáng tác, tạo điều kiện cho trao đổi tri thức và phát triển cộng đồng sáng tạo.
Trong khuôn khổ Dự án Con đường Sơn mài Việt – Nhật, Hanoi Grapevine đảm nhận vai trò điều phối phía Việt Nam – kết nối nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà nghiên cứu và các cơ sở đào tạo, đồng thời phát triển các chương trình công chúng và triển lãm để đưa kết quả của dự án đến gần hơn với cộng đồng.
Mọi thông tin chi tiết về dự án, vui lòng liên hệ [email protected]
